Eleganckie buty męskie – oxford

Oxford to określenie na eleganckie, klasyczne buty męskie, jedne z najbardziej formalnych. W Polsce czasem można spotkać nazwę wiedenki, ale bardzo rzadko i tylko wśród znawców. Jest to żelazna pozycja każdego stylowego mężczyzny. Jeżeli ktoś ma do czynienia z elegancją od święta, to tym bardziej powinien sprawić sobie jedną parę czarnych oxfordów, ponieważ będą mu służyć przez lata na wszystkie formalne i półformalne okazje. Zacznijmy od początku – czyli, skąd się wzięła nazwa oraz jak ten rodzaj obuwia ewoluował do dzisiejszej postaci.

Historia oxfordów

Oxfordy na dobre weszły na europejskie salony około połowy XIX wieku, a moda przyszła z Wielkiej Brytanii; do Polski prawdopodobnie przez Wiedeń, stąd nazwa wiedenki. Jak na tamte czasy było to obuwie dosyć nowatorskie. Trzeba wiedzieć, że do końca XVIII wieku (symbolicznie do Rewolucji Francuskiej w 1789 roku), to dwór francuski zadawał szyku w modzie i obyczajach. W owym czasie nie tylko ubierano się na styl francuski, np. książę Bogusław Radziwiłł, którego porwał Kmicić w Potopie (czas akcji akurat XVII wieczny), bardzo wzorował się na modzie francuskiej. Także powszechnie używano języka francuskiego w stosunkach międzynarodowych. Modne wówczas były buty z wyższym obcasem – podobno spopularyzował je Ludwik XIV, będący niskiego wzrostu. Ponadto często używano butów wysokich i opiętych. Także pierwsze oxfordy wcale nie wyglądały jak współczesne, choć dla wprawnego oka podobieństwa dają się zauważyć dość szybko.

Buty oxford – z języka angielskiego oxford shoes, mają dwa prawdopodobne i równoległe źródła pochodzenia. Oto one:

Balmoral to inna nazwa oxfordów, wywodząca się od zamku Balmoral w Szkocji, będącego letnią rezydencją brytyjskiej rodziny królewskiej. Historia głosi, że ok. 1846-1849 roku, szewc Joseph Sparkes Hal, cieszący się zaufaniem rodziny królewskiej, przygotował dla księcia Alberta wygodne obuwie do spacerowania po zamkowych okolicach oraz by dobrze prezentowało się na salonach. Tak powstały pierwsze balmoral boots (oxfordy w wersji za kostkę).

balmoral_aristocat-blogspot-com
Foto: http://www.aristocat.blogspot.com. Pierwsze balmorale były zapinane na guziki, umiejscowione nieco z boku.
queen-victoria-and-prince-albert-wearing-black-balmoral-boots-in-1854_gg-com
Foto: http://www.gq.com. Królowa Wiktoria oraz książę Albert w czarnych balmoralach na zdjęciu z 1856 roku.

Druga historia, datowana na lata 1800 – 1825, jest związana z Uniwersytetem Oxford w Wielkiej Brytanii. Studenci podobno nie czuli się komfortowo w wysokich butach z wyższym obcasem, szczególnie, że musieli na kampusie spędzać większość dnia. Dlatego ktoś zaproponował skróconą wersję i obniżony obcas – najpierw za kostkę i z zapięciem na guziki z boku. Z czasem Oxoniany, bo taka była ich pierwotna nazwa, zostały skrócone pod kostkę i otrzymały sznurówki wiązane od przodu. Tu muszę wyjaśnić, że nie ma jednoznacznych dowodów w literaturze przedmiotu, że buty w tak krótkim czasie i jednym miejscu przeszły tak znaczącą przemianę.
Spotkałem się także z historią, że balmorale zostały po raz pierwszy zaprezentowane już w 1640 roku, ale nie spodobały się. Niestety brak dodatkowych szczegółów tej historii.
We Francji buty oxford do dziś nazywane są richelieu.

balmoral_parisiangentleman-fr
Foto: http://www.parisiangentleman.fr. Pierwsze oxfordy mialy nakładany nosek, stąd uchodzą za najbardziej tradycyjne, formalne i uniwersalne.
balmoral2_aristocat-blogspot-com
Foto: http://www.aristocat.blogspot.com. Tu wersja balmorali w wersji pod kostkę.
balmoral-boots-with-a-suit_gg-com
Foto: http://www.gq.com. Zdjęcie prawdopodobnie z pierwszej połowy XX w. Widać ciemne oxfordy z nakładanym noskiem, w wersji za kostkę.

 

Jak rozpoznać buty oxford?

W tym miejscu warto zatrzymać się dłużej, by przyjrzeć się szczegółom. Osoba niezaznajomiona z klasyczna modą męską często nie potrafi rozróżnić oxfordów od butów derby. Na pozór wyglądają podobnie, ale różnice są następujące:

Zamknięta przyszwa.

To co jest warunkiem koniecznym i często wystarczającym, by tak nazwać buty – to zamknięta przyszwa, czyli część buta ze sznurówkami wszyta w cholewę. Dzięki temu oxfordy charakteryzują się smukłą linią, a stopa wygląda zgrabniej. To jednak powoduje, że są ciaśniejsze i dlatego, oprócz rozmiaru na długość, warto zwracać uwagę na tęgość (szerokość i wysokość stopy) – tak przynajmniej jest u drogich, markowych producentów.
Większość pobieżnych poradników wskazuje tylko na tę cechę, co w sumie nie jest złe, ponieważ przeciętnemu mężczyźnie wystarczy tyle wiedzieć. My jednak jesteśmy na specjalistycznym blogu modowym, dlatego pójdziemy krok dalej.

oxford_blucher_effortlessgent-com
Foto: http://www.effortlessgent.com. Tak najłatwiej rozpoznać różnice pomiędzy oxfordami a derby.

Wyszczuplona podeszwa ku obcasowi.

To bardzo subtelna różnica, którą widać na schemacie. Taki kształt nadaje lekkości i bardziej podkreśla wyrafinowanie obuwia.

oxford-vs-derby-genlemansgazette-com
Foto: http://www.gentlemansgazette.com. Ten schemat wskazuje wszystkie różnice pomiędzy oxfordami a derby.

Niższe podeszwa i obcas.

Szczerze powiedziawszy, to sam tego nie wiedziałem do momentu napisania artykułu. Okazuje się, że oxfordy powinny mieć ciut niższą podeszwę oraz obcas od derby. Myślę, że z uwagi na rozmaitość producentów oraz pomysłów na buty trudno byłoby się doszukać tej różnicy, być może dałoby się to zauważyć, szczegółowo przeglądając asortyment jednego, renomowanego wytwórcy.

Co to są buty derby?

Warto przy tej okazji wspomnieć krótko o butach derby. W klasycznej modzie męskiej są uważane za obuwie codzienne, robocze (do biura, do miasta, na co dzień; nie mylić z pracą fizyczną), a ich historia jest także bardzo ciekawa, ponieważ wiąże się z wojną francusko-pruską z czasów napoleońskich (I połowa XIX wieku). Ich pierwotna nazwa, rzadziej dziś używana, to blutcher – od nazwiska niemieckiego generała, Gebhard Leberecht von Blücher, który zapragnął dla siebie i swoich żołnierzy wygodnego obuwia.

derby_plain_brogs
Typowe obuwie derby: otwarta przyszwa oraz nieco masywniejsza podeszwa.

Buty oxford mogą charakteryzować się różnym stopniem formalności, co wynika z następujących kryteriów:

1. Kolor.

Najbardziej formalne są oczywiście w kolorze czarnym. Brązowe obuwie zalicza się do półformalnych lub nieformalnych, wiele zależy od odcieniu, tzn. im jaśniejsze – tym mniej formalne, a im ciemniejsze – tym stopień formalizacji wzrasta. Niektórzy klasyfikują ciemnobrązowe oxfordy jako formalne, co moim zdaniem nie jest błędem. Pamiętajmy, że dużo zależy od pozostałej części garderoby.

oxford_patine-pl
Foto: http://www.patine.pl. Czarne oxfordy – klasyka klasyki.

2. Rodzaj skóry.

Najbardziej formalne są lakierki, ale są też najmniej uniwersalne, tzn. zakładamy je wyłącznie do smokingu lub fraku. Skoro już wspomniałem o lakierkach, to dodam, że każde poza oxfordami, np. derby, to nie są prawdziwe lakierki. Klasyczne lakierki muszą mieć zamkniętą przyszwę. Oxfordy ze skóry licowej są bardziej uniwersalne, ale pamiętać trzeba, że im mocniej wypolerowana skóra – tym wyższy stopień formalności, im bardziej matowa – tym niższy. Najniżej w hierarchii stoi wersja zamszowa, która jest uważana za nieformalną.

lakierki_shoepassion-com
Foto: http://www.shoepassion.com. Buty oxford w wersji lakierki.

3. Zdobienia.

Najbardziej klasyczne to oxfordy z nakładanym noskiem. Wydaje mi się, że tak się przyjęło, ponieważ są najstarsze i najczęściej spotykane – obecnie i na archiwalnych ilustracjach. Są to buty jak najbardziej formalne. Równolegle istnieje model w najczystszej formie, prosty i piękny – są to lotniki. Stosunkowo rzadko się je widuje. Wykonane są z jednego kawałka skóry, bez żadnych zdobień oraz przeszyć. Osobiście pokusiłbym się o stwierdzenie, że to lotniki powinny uchodzić za bardziej formalne od wersji z nakładanym noskiem.

lotniki-oxford-buty-czarne
Buty oxford w wersji lotniki.

Oxfordy można często spotkać w wersji z ażurowym zdobieniem na nosku oraz bokach – są to brogsy.

brogs_zamsz_gq-com
Foto: http://www.gq.com. Oxfordy z zamszowej skóry ze zdobieniami brogue.

4. Wysokość.

Przypominam, że oxfordy ewoluowały od obuwia za kostkę, które cały czas jest obecne i nawet wielu panów je nosi, nie wiedząc jak się nazywa. Są to balmorale (ta nazwa czasem jest stosowana na określenie wersji pod kostkę). Oxfordy za kostkę to po prostu trzewiki z zamknięta przyszwą. Ten rodzaj obuwia uchodzi za mniej formalny, ale wciąż elegancki, z którego chętnie korzystają stylowi mężczyźni jesienią i zimą – wyglądają świetnie, szczególnie w wersji brogs.

oxford_botki_czarne_shoepassion-com
Foto: http://www.shoepassion.com. Typowa propozycja na zimę – oxfordy ze zdobieniami brogue na grubszej, mocno bieżnikowanej podeszwie.
oxford_botki_shoepassion-com
Foto: http://www.shoepassion.com. Tu nieco delikatniejsza i smuklejsza wersja oxfordów. Idealne dla mężczyzny chodzącego w garniturze zimą.

Kilka ciekawych inspiracji z oxfordami:

oksfordy_janadamski-eu
Foto: http://www.janadamski.eu. Praktyczna porada: dzięki naszyciu nakładanego noska, mniej widać zgięcia na skórze.
oxford_thefineyounggentleman-com
Foto: http://www.thefineyounggentleman.com. Wydaje mi się, że to nie są lakierki lecz oxfordy na wysoki połysk. Pasują do smokingu oraz formalnych i półformalnych zestawów garniturowych.
brogues-parisiangentleman-fr
Foto: http://www.parisiangentleman.fr. Nieformalne, brązowe oxfordy ze zdobieniami brogue.
brogsy_formalne
Półformalne stylizacje eleganckich panów z brązowymi oxfordami.
khaled1_aos
Foto: http://www.articlesofstyle.com. Świetna, nieformalna stylizacja z zamszowymi oxfordami.
długość spodni
Foto: http://www.articlesofstyle.com. Prawidłowa długość oraz szerokość spodni męskich. Na zdjęciu po prawej widać czarne lotniki.
oksfordy_smoking_janadamski-eu
Foto: http://www.janadamski.eu. Czarne oxfordy ze skóry licowej z nakładanym noskiem są bardzo uniwersalne, ponieważ pasują do smokingu, formalnego garnituru oraz zestawów koordynowanych (mniej formalnych).

Na koniec podaje kilka praktycznych rad:

1. Oxfordy z nakładanym noskiem i w kolorze czarnym to najbardziej uniwersalne buty formalne w męskiej garderobie – pozycja podstawowa i konieczna. Ten model daje gwarancję 100% elegancji podczas wszystkich formalnych uroczystości, na jakich kiedykolwiek zwykły śmiertelnik się znajdzie. Można je łączyć nie tylko z formalnymi garniturami, półformalnymi zestawami koordynowanymi, ale także założyć do smokingu. W tych butach z powodzeniem obsłużycie własny ślub (i cudzy tym bardziej), chrzciny, komunie, akademie, a nawet wizytę u prezydenta w pałacu. Do pracy na co dzień też się nadają – oczywiście w eleganckiej stylizacji. Nie polecam nosić oxfordów ze skóry licowej, tym bardziej lakierków, do jeansów lub innych nieszlachetnych spodni.

2. Dla tych, którzy się wahają pomiędzy lotnikami a wersją z nakładanym noskiem, podpowiadam, że na lotnikach z czasem widać bardziej ślady zgięć w okolicach palców, a na wersji z nakładanym noskiem już nie, ponieważ w tym miejscu zwykle biegnie przeszycie – pod tym względem są praktyczniejsze.

3. Jeżeli ktoś już dysponuje klasycznymi oxfordami i chciałby urozmaicić swoją szafę o kolejną pozycję, to polecam rozważyć model w kolorze brązowym ze zdobieniami brogs lub wersję zamszową. Świetnie będą wyglądać w stylizacjach mniej formalnych. Ten rodzaj można już dobierać do mniej szlachetnych spodni, jednak trzeba to robić z wyczuciem.

Więcej informacji o butach oxford znajdziecie pod tym linkiem, w szczególności polecam fotografie wykonane przez autora. Jest to najlepszy artykuł, na jaki natknąłem się w internecie, poszukując informacji w tym temacie: http://janadamski.eu/2016/12/klasyczne-wiedenki/

Mam nadzieję, że kolejna dawka obuwniczej wiedzy Was nie zmęczyła zanadto. Za jakiś czas zapewne do tematu wrócę, a w najbliższych postach zamierzam skupić się na bardziej banalnych sprawach, jak: krawaty, muchy, szelki, poszetki itp.

Trzymajcie fason i do następnego wpisu.

Luigi

Foto w tytule www.patine.pl

Duży wybór oraz nieco praktycznej wiedzy na temat klasycznych butów znajdziecie na:
www.klasycznebuty.pl
www.partenope-shoes.com
www.shoepassion.pl

Reklamy

7 myśli w temacie “Eleganckie buty męskie – oxford

  1. Oxfordy to są piękne buty ale niestety nie jest łatwo je kupić tak jak pozostałe typu derby itp. Sam miałem z tym problem gdy w poprzednim roku poszukiwałem pary dla siebie. Większość sklepów nie miała ich na półkach. Z debry nie było za to żadnego problemu.

    Polubienie

  2. Dzień dobry,
    czy czarne oksfordy z wysokim połyskiem można zakładać w lato do białych spodni chinosów? Oczywiście raczej pasowałyby derby lub wsuwane buty z ”szyszką”, lecz ja po prostu uwielbiam oksfordy i chciałbym nosić je także w lato, a z butów lubię tylko czarne.

    Polubienie

    1. Nie polecam, ponieważ czarne oxfordy z połyskiem to buty bardzo formalne, wręcz szlachetne, a chinosy to smart casual. Proszę sobie sprawić oxfordy zamszowe lub nubukowe, mogą być czarne, a najlepiej brązowe. Brązowe oxfordy ze skóry licowej, ze zdobieniami brogs, być może też dałoby się jakoś połączyć z chinosami, ale nie zawsze efekt jest zadowalający. Generalnie proszę szukać najbardziej odformalizowyach oxfordów. Zamsz jest bardzo niedoceniany w Polsce. We Włoszech nie ma sklepu, żeby nie miał co najmniej kilku modeli butów z zamszu.

      Polubienie

  3. Ale jeśli ja po prostu nie trawię zamszu, ani brązu, to czy można do białych chinosów czarne loafersy z ”szyszkami”?

    I czy jest możliwość noszenia do tego długich czarnych skarpet, które po pierwsze bardzo lubię, a po drugie to niehigieniczne aby stopa miała bezpośredni kontakt z obuwiem.

    Czy zakaz łączenia białych spodni z czarnym obuwiem to żelazna zasada?

    Czy granatowe buty to nie jest ekstrawagancja w stylu kiczowatym?

    Po prostu w lato jest za ciepło na ciemne spodnie, ale co do butów nie mogę spasować bo uwielbiam czarny kolor.

    Kupiłem jakiś czas temu przez internet czarne połyskujące oksfordy z włoskiej małej firmy i jestem nimi zachwycony, z tym, że nie pracuję na co dzień w pełnym garniturze jako np. prawnik czy polityk, ale uwielbiam ich ubiór i zastanawiam się, czy do nieformalnej stylizacji takie czarne oksfordy w ogóle pasują. Bo nie ukrywam, że chcę nosić tylko oksfordy, a nie derby czy inne.

    Dziękuję za odpowiedź

    Polubienie

    1. Zmartwię Pana, bo czarne oxfordy z licowej skóry, w dodatku połyskujące, słabo wyglądają z białymi spodniami. Generalnie niekorzystnie będą wyglądać z każdymi nieformalnymi spodniami. Jak już napisałem wcześniej – to szlachetne obuwie i wymaga gładkich, „lejących” się spodni, delikatnej tkaniny, najlepiej wełny czesankowej (garniturowe). Kolory które polecam to szary, granatowy i na końcu czarny.
      Co do czarnych loafersów z szyszkami, to nadal nie będzie to dobrze wyglądać z białymi chino. Jeśli już Pan tak bardzo lubi czarne buty, proponuję wybrać spodnie szare lub granatowe i jak najmniej mnące się. Czarna skóra licowa, tym bardziej polerowana, stoi najwyżej w hierarchii formalności, no… może poniżej lakierowanej.

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s