Eksperyment więzienny Zimbardo. Ubiór ma znaczenie.

Zapewne niektórzy z Was kojarzą więzienny eksperyment, przeprowadzony przez Filipa Zimbardo na amerykańskim Uniwersytecie Stanford w roku 1971.¹ Po II Wojnie Światowej, a także w następstwie napiętej sytuacji politycznej na świecie, wielu intelektualistów zastanawiało się i publicznie stawiało pytanie: Jakie przyczyny stoją za tym, że normalni i zupełnie przeciętni ludzie potrafią zachowywać się bezwzględnie i okrutnie w pewnych sytuacjach?

eksperyment-więzienny-zimbardo-ubior_1
Doświadczenie stało się inspiracją do filmów dokumentalnych oraz fabularnych.

Co to ma wspólnego z modą, tym bardziej elegancją? Za chwile dojdziemy do tego. Tymczasem odsyłam i gorąco namawiam do zapoznania się z obszernym materiałem na Wikipedii oraz obejrzenia archiwalnego dokumentu na Youtube. Najłatwiej wyszukać po wpisaniu fraz „eksperyment zimbardo” lub „eksperyment więzienny”.

Kontekst sytuacyjny, tj. otocznie, miejsce, ludzie, regulaminy, zasady niepisane oraz szereg innych zmiennych, w tym ubiór, mają wpływ na nasze postępowanie. Nasz strój do pewnego stopnia determinuje nasz sposób myślenia o nas samych oraz innych ludziach, ale także inni ludzie w stosunku do nas postępują analogicznie. Pisałełem o tym obszerniej w artykule:

Psychologia ubioru

Przy tym niebagatelną rolę odgrywa autorytet, o którym będę pisał przy innej okazji, zwracając uwagę na istotną rolę kostiumów (czyt. strojów, ubrań), które go wzmacniają lub osłabiają.

eksperyment-więzienny-zimbardo-ubior

Ubiór ma znacznie

„Strażnikom pozwolono wybrać umundurowanie i wyposażenie w pobliskim sklepie militarnym (ten zabieg miał silniej związać tę część uczestników z nowym więzieniem). Zdecydowali się oni na koszule w kolorze khaki, pałki policyjne i ciemne okulary przeciwsłoneczne, uniemożliwiające kontakt wzrokowy. Zimbardo nie poinstruował dokładnie strażników, jak powinni się zachowywać – wskazywał jedynie na konieczność pozbawienia więźniów prywatności oraz odebrania im podstawowych praw. Zakazał także używania bezpośredniej przemocy fizycznej – strażnicy mieli zakaz uderzania więźniów, a pałka, którą mieli przy sobie, miała pozostać jedynie symbolem władzy. Poinformowano ich także, że w razie ucieczki więźniów eksperyment dobiegnie końca. Reszta pozostawała w ich gestii.”²

eksperyment-więzienny-zimbardo-ubior_3Pierwszego dnia strażnicy postępowali jeszcze nieśmiało, a osadzeni manifestowali swą niezależność. Od kolejnego dnia postawa tych pierwszych stała się bardzo zdecydowana, a nawet okrutna. Kary fizyczne i poniżane były normą.

„Skazańcy zostali ubrani w długie białe koszule z numerem identyfikacyjnym po obu stronach. Do prawej stopy każdego z nich umocowano łańcuch zapięty na kłódkę. Czapkę stanowiła damska pończocha. Przygotowany w ten sposób strój miał ich upokorzyć i maksymalnie ujednolicić.”²

eksperyment-więzienny-zimbardo-ubior_4Więźniowie nie potrafili się przeciwstawić nadzorcom i w efekcie podporządkowali się regułom oraz poleceniom.

Interesujące jest, jak pod wpływem otoczenia zmienia się ludzkie zachowanie. Należy mieć na uwadze, że nie chodzi tu o wariatów ani psychicznie chorych, lecz o ludzi zupełnie przeciętnych, normalnych i zdrowych na umyśle – takich, którzy zwyczajowo stanowią zdecydowaną większość populacji. Każdy uczestnik został poinformowany, że bierze udział w eksperymencie i może w dowolnej chwili zrezygnować. Tylko jedna osoba się wycofała. Po 6 dniach eksperyment przerwano z obawy o bezpieczeństwo więźniów.

eksperyment-więzienny-zimbardo-ubior_5

„Wnioskiem z w/w było też spostrzeżenie, że odgrywanie ról społecznych może wpływać na kształtowanie się osobowości jednostki (…)”.²
Zwracam uwagę, jak bardzo ubiór wpływa na morale i postrzeganie siebie oraz innych. Z jednej strony widzimy symbole władzy i pewności siebie jak mundury, pałki oraz ciemne okulary, a z drugiej więzienne łachy, które w skuteczny sposób obniżają poczucie godności oraz pewności siebie.

eksperyment-więzienny-zimbardo-ubior_6eksperyment-więzienny-zimbardo-ubior_7

Eksperyment więzienny Filipa Zimbardo to jedno z wielu doświadczeń potwierdzających, że ubiór ma znaczenie. Człowiek został tak zaprogramowany, że nie tylko ocenia innych po wyglądzie, w szczególności na początku, ale również stanowi obiekt samooceny.
Z pewnością koszula wyłożona na spodnie, dresy w krokiem w kolanach, podarte jeansy, puchowe kurki czy plecaki „zdobiące” marynarki nie dodają prestiżu ani estetyki, a do tego mają wpływ na jakość relacji z otoczeniem.
Z tego oraz podobnych przykładów warto wyciągać wnioski. Zachęcam, by jak najczęściej sięgać po elegancką garderobę.

Trzymajcie fason,

Luigi

Przypisy:
1. „Cicha Furia” film dokumentalny, Uniwersytet Stanford 1998.
2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Stanfordzki_eksperyment_wi%C4%99zienny
3. https://www.slideshare.net/srgeorgi/stanford-prison-experiment-76016238

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s